มดขึ้นกรงแฮมสเตอร์ กรงนก และกรงกระต่าย ทำอย่างไรโดยไม่ใช้สารเคมีใกล้สัตว์

มดขึ้นกรงแฮมสเตอร์ส่วนใหญ่มาหาอาหารที่แฮมสเตอร์ซ่อนไว้ในบ้านพักและวัสดุรองกรง เมล็ดทานตะวัน ผลไม้ ขนม และน้ำที่หยดจากขวด ทางแก้คือย้ายสัตว์ไปไว้ในกล่องพักที่สะอาดก่อน ทิ้งอาหารและวัสดุรองกรงที่มดเข้า ล้างกรงด้วยน้ำแล้วตากให้แห้ง จากนั้นย้ายกรงให้ห่างผนังและหน้าต่างที่มีแถวมด ห้ามฉีดสเปรย์ โรยผง หรือใช้น้ำมันหอมระเหยรอบกรง เพราะสัตว์ตัวเล็กอยู่ใกล้สารนั้นตลอดเวลา หลักเดียวกันนี้ใช้กับกรงนก กรงกระต่าย และกรงสัตว์ตัวเล็กอื่น ๆ

บทความนี้อยู่ในชุดเรื่องมดกับสัตว์เลี้ยง ถ้าบ้านเลี้ยงแมวหรือหมาด้วยและมดขึ้นชามอาหารพร้อมกัน ให้อ่านภาพรวมใน มดขึ้นอาหารแมว ทำยังไง ประกอบ เพราะแถวมดที่มาที่ชามแมวมักเป็นแถวเดียวกับที่ไปถึงกรง เรื่องสุขภาพของสัตว์ ถ้ามีอาการผิดปกติ ให้ปรึกษาสัตวแพทย์เสมอ

สาเหตุใหญ่คืออาหารที่เรามองไม่เห็น แฮมสเตอร์มีนิสัยอมอาหารไว้ในกระพุ้งแก้มแล้วไปซ่อนในบ้านพัก ใต้วัสดุรองกรง หรือมุมกรง เมล็ดทานตะวัน ธัญพืช ผลไม้ และขนมที่ถูกซ่อนไว้หลายวันส่งกลิ่นให้มดตามมา แม้ถ้วยอาหารที่เราเห็นจะสะอาดดีก็ตาม

สาเหตุที่สองคือความชื้นและน้ำ ขวดน้ำที่หยดลงพื้นกรง ถ้วยน้ำที่หกบ่อย และมุมที่สัตว์ใช้เป็นห้องน้ำ ทำให้วัสดุรองกรงเปียก มดได้ทั้งน้ำและกลิ่นอาหารที่ปนอยู่ ผลไม้ชิ้นเล็กที่ให้เป็นขนม เช่น แอปเปิ้ลหรือกล้วย ถ้าเหลือค้างในกรงหลายชั่วโมงก็ดึงมดได้มาก

สาเหตุที่สามคือตำแหน่งกรง กรงที่วางชิดผนัง ติดหน้าต่าง หรือมีผ้าม่านห้อยลงมาแตะ ทำให้มดเดินตามแนวผนังเข้ากรงได้ตรง ๆ โต๊ะที่ตั้งกรงก็เป็นทางขึ้นถ้ามีสายไฟหรือถุงอาหารพิงอยู่ ถุงอาหารสัตว์ที่เปิดแล้ววางไว้ข้างกรงยิ่งเป็นตัวดึงแถวมดเข้ามาใกล้

มดบางชนิดกัดหรือต่อยได้ และสัตว์ตัวเล็กในกรงหนีออกไปไม่ได้เหมือนสัตว์ที่อยู่อิสระ ลูกสัตว์ สัตว์ป่วย และสัตว์ที่นอนหลับในวัสดุรองกรงจะเสี่ยงกว่าตัวที่แข็งแรง จึงควรถือว่ามดในกรงเป็นเรื่องที่ต้องจัดการวันนั้นเลย ไม่ใช่รอดูว่าจะหายเองหรือไม่

หลังย้ายสัตว์ออกจากกรง ให้ดูตามตัวว่ามีมดเกาะอยู่หรือไม่ โดยเฉพาะรอบตา หู จมูก และใต้ท้อง ถ้าเห็นให้ค่อย ๆ ปัดออกด้วยแปรงขนนุ่มหรือนิ้ว อย่าใช้น้ำยาหรือแอลกอฮอล์เช็ดตัวสัตว์ แล้วสังเกตอาการต่อในวันนั้น

ถ้าสัตว์เกาบ่อย ผิวแดง มีบาดแผล ซึม ไม่กินอาหาร หรือหายใจผิดปกติ ให้พาไปพบสัตวแพทย์ที่รักษาสัตว์ชนิดนั้น บทความนี้ไม่ได้ให้คำแนะนำเรื่องยาหรือการรักษา เพราะสัตว์ตัวเล็กไวต่อยาและสารเคมีมาก การรักษาเองตามที่แชร์กันอาจเป็นอันตรายกว่ามดที่กัด

ให้ย้ายสัตว์ออกก่อนเสมอ ใช้กล่องพักหรือกรงเดินทางที่สะอาด มีรูระบายอากาศ และใส่วัสดุรองใหม่กับน้ำดื่มไว้ จากนั้นเทอาหาร วัสดุรองกรง และของในบ้านพักที่มดเข้าใส่ถุง มัดปากแล้วนำไปทิ้งนอกบ้าน อย่าเก็บอาหารที่มดเดินผ่านไว้ให้กินต่อ

ล้างกรง ถาดก้นกรง ถ้วยอาหาร ขวดน้ำ และของเล่นด้วยน้ำเปล่าหรือน้ำผสมน้ำยาล้างจานเล็กน้อย แล้วล้างน้ำเปล่าตามจนไม่มีฟองและไม่มีกลิ่นน้ำยา ตากให้แห้งสนิทก่อนใส่วัสดุรองใหม่ ระหว่างนั้นเช็ดโต๊ะหรือพื้นที่ตั้งกรงด้วยผ้าชุบน้ำผสมน้ำยาล้างจาน เพื่อลบกลิ่นนำทางที่มดทิ้งไว้

ก่อนเอากรงกลับที่เดิม ให้ดูว่าแถวมดเดินมาจากทางไหน เช่น ผนัง ขอบหน้าต่าง ขาโต๊ะ หรือสายไฟ ถ้ายังไม่รู้ต้นทาง ให้ตั้งกรงที่ใหม่ชั่วคราวก่อน แล้วสังเกตจุดเดิมอีกหนึ่งถึงสองวัน วิธีตามแถวมดหาต้นทางในบ้านอธิบายไว้ใน มดในบ้านเยอะมาก เกิดจากอะไร

ไม่ควรทำ เพราะสัตว์ในกรงอยู่ตรงนั้นตลอดเวลา หายใจเอาละอองและกลิ่นเข้าไป เดินผ่าน และเลียขนตัวเองหลังโดนผง ร่างกายที่เล็กทำให้รับสารในปริมาณที่มีผลได้ง่ายกว่าคน นกยังเป็นสัตว์ที่ระบบทางเดินหายใจไวต่อไอระเหยและกลิ่นแรงมาก จึงไม่ควรฉีดหรือโรยอะไรกันมดในห้องที่ตั้งกรงเลย

วิธีธรรมชาติก็ใช่ว่าปลอดภัยเสมอ น้ำมันหอมระเหย ผงเครื่องเทศ และน้ำส้มสายชูที่ฉีดใกล้กรงทำให้สัตว์ระคายเคืองได้ ผงชอล์กหรือผงที่โรยรอบกรงก็ติดเท้าและขนสัตว์ได้เมื่อสัตว์ออกมาเดินเล่น ถ้าจำเป็นต้องใช้ผลิตภัณฑ์ใดในบ้านที่มีสัตว์ตัวเล็ก ให้ปรึกษาสัตวแพทย์ก่อนและทำตามฉลากเคร่งครัด

สิ่งที่ปลอดภัยกว่าคือการตัดสิ่งที่ดึงมด คือเศษอาหารและความชื้น แล้วกั้นทางเดินด้วยระยะห่างและอุปกรณ์ที่ไม่ต้องฉีดพ่น เช่น ตั้งกรงบนโต๊ะที่ไม่แตะผนัง และวางของกินไว้บนแผ่นกันมดนอกกรง เรื่องวัสดุและสิ่งที่ยังรอข้อมูลจากผู้ผลิต อ่านได้ที่ แผ่นกันมดอันตรายไหม

ให้ตั้งกรงบนโต๊ะหรือชั้นที่ไม่แตะผนัง ไม่ติดหน้าต่าง และไม่มีผ้าม่าน สายไฟ หรือถุงอาหารพิงอยู่ มดเดินตามแนวขอบเป็นหลัก ถ้าทุกด้านของโต๊ะไม่มีอะไรเชื่อมกับผนัง มดต้องเดินขึ้นทางขาโต๊ะทางเดียว ซึ่งเราตรวจและกั้นได้ง่ายกว่ามาก

เลือกห้องที่อากาศถ่ายเท ไม่ร้อนและไม่โดนแดดตรงตามคำแนะนำการเลี้ยงสัตว์ชนิดนั้น และอยู่ห่างจากครัว ถังขยะ และกระถางต้นไม้ เพราะทั้งสามจุดเป็นที่ที่มดชอบอยู่แล้ว ถ้ากรงต้องอยู่ใกล้ครัว ให้ดูแลถังขยะในครัวเข้มขึ้นตามวิธีใน มดขึ้นถังขยะ

ถ้าใช้ถาดน้ำรองขาโต๊ะเป็นคูกันมด ต้องเปลี่ยนน้ำบ่อยเพื่อไม่ให้เป็นที่วางไข่ยุง และระวังไม่ให้สัตว์ที่ออกมาเดินเล่นตกลงไปได้ ส่วนการทาเจลกันมดรอบขาโต๊ะ ให้ทาเฉพาะจุดที่สัตว์เอื้อมไม่ถึงและไม่เคยปีนผ่าน เพราะผู้ขายยังไม่มีเอกสารส่วนผสมของเจลยืนยัน

ใช้ได้ถ้ากรงเล็กพอจะวางกลางแผ่นแล้วเหลือระยะจากขอบทุกด้านอย่างน้อย 5 ซม. ตามที่ผู้ผลิตแนะนำ หน้าสินค้าระบุไว้ว่าใช้รองกรงหนูแฮมสเตอร์หรือกรงนกได้ แผ่นขนาด 30x42 ซม. จึงใช้กับกรงหรือกล่องที่ฐานกว้างไม่เกินราว 20x32 ซม. ส่วนแผ่น 24x32 ซม. เหมาะกับถ้วยอาหารใบเดียวที่วางนอกกรงมากกว่า

กรงแฮมสเตอร์ส่วนใหญ่ที่ได้ขนาดตามคำแนะนำการเลี้ยงมีฐานใหญ่กว่าแผ่น ในกรณีนี้ให้ใช้วิธีตั้งโต๊ะห่างผนังแทน แล้วใช้แผ่นรองของกินที่วางนอกกรง เช่น กล่องอาหารสัตว์และถุงเมล็ดพืช ถ้ามีมดมาที่โต๊ะ มดจะไปเจอของกินบนแผ่นก่อนและหยุดที่ขอบ ดูขนาดที่มีได้ที่ แผ่นกันมด 24x32 ซม.

อย่าใส่แผ่นกันมดไว้ในกรงให้สัตว์ฟันแทะกัดได้ และอย่าให้สัตว์เลียแผ่นเป็นประจำ เพราะผู้ผลิตยังไม่ได้ส่งเอกสารเรื่องผิวเคลือบมาให้ร้าน วางแผ่นไว้นอกกรงเสมอ เช็ดเศษอาหารหรือเมล็ดที่หกบนแผ่นทุกวัน เพราะเศษที่ตกบนแผ่นเป็นสะพานให้มดข้ามขอบได้

กรงนกมีปัญหาเรื่องเมล็ดพืชและเปลือกที่กระเด็นออกนอกกรงทุกวัน รวมถึงผลไม้และอาหารอ่อนที่ให้เสริม ของเหล่านี้ตกอยู่บนพื้นหรือโต๊ะรอบกรง มดจึงมักเจอเศษรอบกรงก่อนจะขึ้นถึงถ้วยอาหาร การวางถาดรองหรือผ้ารองใต้กรงแล้วเทและเช็ดทุกวันจึงช่วยได้มาก เรื่องปริมาณอาหาร การเก็บเมล็ด และที่ให้อาหารนกนอกบ้าน อ่านต่อใน มดขึ้นอาหารนก

กรงกระต่ายส่วนใหญ่วางบนพื้นและใหญ่ มีหญ้าแห้ง อาหารเม็ด ผัก และผลไม้ ปัสสาวะปริมาณมากทำให้มุมกรงชื้น มดที่เดินบนพื้นจึงเข้าถึงง่ายกว่ากรงบนโต๊ะ ให้เก็บผักผลไม้ที่เหลือออกภายในวันเดียวกัน เปลี่ยนวัสดุรองมุมห้องน้ำบ่อย และเว้นระยะกรงจากผนังให้เห็นพื้นรอบกรง

สัตว์ที่กินน้ำหวานหรือผลไม้เป็นหลัก เช่น ชูก้าไกลเดอร์ ดึงมดได้มากกว่าสัตว์ที่กินอาหารเม็ด เพราะอาหารมีน้ำตาลสูง ให้ใช้ถ้วยที่ถอดล้างง่าย ให้ทีละน้อย และเก็บถ้วยที่เหลือออกตามเวลาที่สัตวแพทย์หรือผู้เลี้ยงที่มีประสบการณ์แนะนำ สัตว์ฟันแทะอื่น เช่น ดอร์เมาส์ ใช้หลักเดียวกับแฮมสเตอร์

ให้ทำเป็นกิจวัตร 3 อย่าง คือเก็บผลไม้และอาหารสดที่เหลือออกภายในวันเดียวกัน ตรวจที่ซ่อนอาหารในบ้านพักและมุมกรงเป็นระยะโดยไม่รื้อทั้งหมดทุกวันจนสัตว์เครียด และเก็บถุงอาหารสัตว์ที่เปิดแล้วในกล่องฝาปิดสนิท แค่ 3 อย่างนี้ก็ตัดสิ่งที่ดึงมดได้เกือบทั้งหมด

เปลี่ยนวัสดุรองกรงตามรอบที่เหมาะกับสัตว์ชนิดนั้น และเปลี่ยนเฉพาะมุมที่เปียกบ่อยขึ้น เช็ดโต๊ะและพื้นรอบกรงทุกวันด้วยผ้าหมาด ตรวจขวดน้ำว่าไม่หยด ถ้าหยดให้เปลี่ยนจุกหรือเปลี่ยนขวด เพราะน้ำที่หยดซ้ำทุกวันคือสิ่งที่ทำให้วัสดุรองชื้นและดึงมดกลับมา

ถ้าทำครบแล้วยังเจอมดขึ้นกรงแฮมสเตอร์หรือเดินในห้องที่ตั้งกรงทุกวัน แปลว่ามีรังอยู่ใกล้ห้องนั้น ให้แก้ที่ต้นทาง เช่น อุดรอยแตก ทำความสะอาดครัว และจัดการชามอาหารสัตว์ตัวอื่นในบ้าน ถ้าบ้านมีหมาด้วย อ่านเรื่องชามใบใหญ่และการให้อาหารนอกบ้านได้ใน มดขึ้นอาหารหมา

มดขึ้นอาหารนกมักเริ่มจากน้ำหวานและผลไม้ ที่ให้น้ำหวานสำหรับนกกินปลีหรือนกที่กินน้ำหวาน ถ้ามีหยดน้ำหวานซึมออกมาที่ปากหลอด มดจะเจอได้เร็วมาก ส่วนผลไม้หั่นอย่างกล้วย มะละกอ และแตงโมที่วางให้นกในกรงหรือบนถาดนอกบ้าน ส่งกลิ่นหวานแรงเมื่อวางทิ้งไว้ในอากาศร้อน

สาเหตุที่สองคือเมล็ดที่หกและแตก นกมักเขี่ยเมล็ดออกจากถาดเพื่อเลือกกินเฉพาะเมล็ดที่ชอบ เมล็ดและเปลือกจะตกลงพื้นใต้ที่ให้อาหารหรือตกในถาดรองกรง เมล็ดที่แตกหักและฝุ่นแป้งจากเมล็ดคือส่วนที่มดขนกลับรังได้ง่าย ยิ่งพื้นใต้ที่ให้อาหารเป็นดินหรือสนามหญ้า มดจากรังในดินก็อยู่ใกล้อยู่แล้ว

สาเหตุที่สามคืออาหารเสริมที่มีโปรตีนหรือไขมัน เช่น อาหารไข่สำหรับลูกนก หนอนแห้ง และอาหารเม็ดสำหรับนกบางชนิด รวมถึงน้ำในถ้วยน้ำที่มีเศษอาหารตกลงไป อาหารเหล่านี้ถ้าเติมทีละมากและวางค้างหลายวัน จะกลายเป็นแหล่งอาหารประจำที่มดรู้ทาง

ที่ให้อาหารนกนอกบ้านอยู่ในพื้นที่ของมดอยู่แล้ว มดมาจากรังในดิน บนต้นไม้ หรือในกระถางรอบบ้าน เราควบคุมต้นทางไม่ได้ จึงต้องเน้นตัดทางเดินช่วงสุดท้าย คือเชือก ตะขอ หรือเสาที่แขวนที่ให้อาหาร และเก็บเมล็ดที่หกใต้ที่ให้อาหาร ไม่ใช่พยายามกำจัดมดทั้งสวน

ถ้วยอาหารนกในกรงอยู่ในบ้าน มดที่ขึ้นมักเดินมาตามผนัง ขาโต๊ะ หรือขาตั้งกรงจากรังที่อยู่ในตัวบ้านหรือเดินเข้ามาจากข้างนอก กรณีนี้เราจัดการได้มากกว่า ทั้งย้ายตำแหน่งกรง เช็ดทางมด และรองกรงไม่ให้มดเดินขึ้นได้ เรื่องการวางกรงและสัตว์ตัวเล็กอื่นในกรง อ่านเพิ่มได้ใน มดขึ้นกรงแฮมสเตอร์ กรงนก และกรงกระต่าย

อีกข้อที่ต่างกันคือนก นกที่มากินที่ให้อาหารนอกบ้านเป็นนกป่าหรือนกในเมืองที่บินหนีได้ ส่วนนกในกรงหนีไม่ได้ ถ้ามดเข้ามาในกรงจำนวนมาก นกเลี้ยงจะเครียดหรือโดนรบกวนมากกว่า โดยเฉพาะลูกนกหรือนกที่ป่วยซึ่งเคลื่อนไหวน้อย จึงควรจัดการทันทีที่เห็นมดขึ้นอาหารนกในกรง

วิธีที่นิยมคือใช้ถ้วยน้ำกันมด ซึ่งเป็นถ้วยเล็กใส่น้ำที่แขวนไว้ระหว่างตะขอกับที่ให้อาหาร ตรงกลางมีแกนให้เชือกหรือตะขอลอดผ่านโดยไม่ให้น้ำรั่ว มดที่เดินลงมาตามเชือกจะเจอน้ำล้อมรอบและข้ามไม่ได้ มีทั้งแบบสำเร็จรูปสำหรับที่ให้น้ำหวานนกและแบบที่ประยุกต์จากฝาขวดหรือถ้วยพลาสติก

สิ่งที่ต้องทำต่อคือเติมน้ำในถ้วยให้มีอยู่เสมอ โดยเฉพาะหน้าร้อนที่น้ำระเหยเร็ว และตักใบไม้หรือแมลงที่ตกลงไปออก เพราะถ้ามีใบไม้พาดข้ามขอบถ้วย มดจะเดินข้ามไปได้ ถ้วยต้องเปิดด้านบนพอให้มองเห็นน้ำ และไม่ควรลึกเกินไปจนนกตัวเล็กตกลงไปได้

นอกจากถ้วยน้ำ ให้แขวนที่ให้อาหารห่างจากกิ่งไม้ ใบไม้ และผนัง เพราะมดไม่จำเป็นต้องเดินตามเชือก มันเดินจากใบไม้ที่แตะที่ให้อาหารได้ตรง ๆ ถ้าแขวนจากราวระเบียง ให้ใช้เชือกหรือโซ่ที่ยาวพอให้ตัวที่ให้อาหารอยู่ห่างราว และย้ายจุดแขวนถ้าเห็นมดหาทางใหม่เจอ

ไม่แนะนำ จาระบี วาสลีน และน้ำมันที่ทาเสาหรือเชือกเพื่อให้มดติด อาจติดขนนกที่มาเกาะหรือเฉียดผ่าน ขนที่เปื้อนน้ำมันจะจับตัวเป็นก้อนและเสียสภาพ องค์กรด้านการดูแลนกหลายแห่งจึงแนะนำให้เลี่ยงวิธีนี้ แล้วใช้ถ้วยน้ำกันมดหรือการจัดตำแหน่งแขวนแทน

สเปรย์กำจัดแมลง ผงโรยกันมด และชอล์กกำจัดแมลงไม่ควรใช้บนหรือใกล้ที่ให้อาหารนก ถาดเมล็ด หรือถ้วยน้ำ เพราะนกจิกกินบนพื้นและบนถาด และอาจกินเมล็ดที่ปนสารเข้าไป ถ้าจำเป็นต้องจัดการรังมดในสวนส่วนอื่น ให้ใช้ผลิตภัณฑ์ที่มีเลขทะเบียน ทำตามฉลาก และให้ห่างจุดที่นกลงหากิน

ถ้าสงสัยว่านกเลี้ยงสัมผัสหรือกินสารกำจัดแมลงเข้าไป หรือนกมีอาการผิดปกติ เช่น ซึม ไม่กินอาหาร หายใจลำบาก ให้ติดต่อสัตวแพทย์ที่รักษานกโดยเร็ว และนำฉลากผลิตภัณฑ์ที่ใช้ไปด้วย เราไม่สามารถบอกแทนได้ว่าสารชนิดไหนปลอดภัยกับนกในปริมาณเท่าไร

เติมเมล็ดในถ้วยแค่พอกินในแต่ละวัน แทนการเติมจนล้นเผื่อหลายวัน ถ้วยที่เติมล้นคือจุดที่มดขึ้นอาหารนกบ่อยที่สุด เพราะเมล็ดที่ล้นถ้วยจะตกลงถาดรองกรงและกลายเป็นอาหารมด ทุกเช้าให้เป่าหรือเทเปลือกเมล็ดที่ค้างบนผิวถ้วยออก แล้วเติมใหม่ วิธีนี้ยังช่วยให้เห็นว่านกกินได้ปกติหรือไม่ด้วย

ผลไม้และอาหารสด ให้วางในถ้วยแยกแล้วเอาออกเมื่อนกกินเสร็จ ไม่ปล่อยค้างทั้งวัน ระยะเวลาที่เหมาะสมขึ้นกับชนิดนกและอากาศ ถ้าไม่แน่ใจให้ถามสัตวแพทย์หรือผู้เพาะพันธุ์ที่ดูแลนกชนิดนั้น ถ้วยที่ใส่ผลไม้ให้ล้างทุกวัน เพราะคราบน้ำผลไม้ที่แห้งติดถ้วยดึงมดได้แม้ไม่มีผลไม้แล้ว

ถาดรองกรงให้เทเปลือกและเมล็ดที่หกออกทุกวัน เช็ดถาดให้แห้ง และเปลี่ยนกระดาษรองถ้าใช้ ถ้วยน้ำที่มีเศษอาหารตกลงไปให้เปลี่ยนน้ำทุกวัน ส่วนขวดน้ำแบบหลอดที่มีหยดน้ำซึม ให้เช็ดรอบปากหลอดและตรวจว่าหยดลงจุดไหน เพราะน้ำที่หยดสะสมใต้กรงเป็นจุดที่มดชอบ

ถุงเมล็ดพืชที่เปิดแล้วพับปากไว้เฉย ๆ มดเข้าได้ง่าย ให้ย้ายเมล็ดใส่กล่องพลาสติกหรือโหลที่มีฝาปิดสนิท หรือฝาล็อกพร้อมขอบยาง และเก็บในที่แห้ง ไม่วางกล่องบนพื้นหรือชิดผนังที่มีทางมด ตักเมล็ดออกมาเท่าที่ใช้ในแต่ละวัน และปิดฝาทุกครั้งหลังตัก

ก่อนเทเมล็ดใหม่ลงกล่อง ให้ตรวจว่าเมล็ดเก่าไม่มีมด แมลงตัวเล็ก หรือกลิ่นอับ ถ้ามีมดเข้าไปในเมล็ดแล้วจำนวนมาก การเทเมล็ดลงถาดตากแดดให้มดออกเป็นวิธีที่หลายคนใช้ แต่ถ้าเมล็ดชื้น ขึ้นรา หรือมีแมลงอื่นปน ควรทิ้งแล้วซื้อใหม่ เพราะเมล็ดที่เสียไม่ดีกับนก

อาหารไข่ หนอนแห้ง และอาหารเม็ดสำหรับนก มีไขมันและโปรตีนมากกว่าเมล็ด จึงดึงมดได้แรงกว่า ให้เก็บในภาชนะปิดสนิทแยกต่างหาก และทำตามคำแนะนำการเก็บบนฉลาก บางชนิดต้องเก็บในตู้เย็นหลังเปิด ถ้าบ้านมีอาหารสัตว์หลายชนิด หลักการเก็บแบบเดียวกันใช้กับอาหารหมาได้ด้วย ดูเพิ่มที่ มดขึ้นอาหารหมา

ใช้ได้กับกรงนกขนาดเล็กที่วางบนโต๊ะหรือชั้นในร่ม โดยวางกรงไว้กลางแผ่นให้ฐานกรงห่างขอบแผ่นทุกด้านอย่างน้อย 5 ซม. ตามที่ผู้ผลิตแนะนำ แผ่น 30x42 ซม. จึงรับฐานกรงได้ไม่เกินราว 20x32 ซม. ถ้ากรงใหญ่กว่านั้น ใช้แผ่นไม่ได้ ดูขนาดและราคาได้ที่ แผ่นกันมด 30x42 ซม.

เงื่อนไขที่ต้องระวังคือ เปลือกเมล็ดที่นกเขี่ยออกนอกกรงจะตกลงบนแผ่น ถ้ามีเปลือกหรือเมล็ดกองถึงขอบแผ่น มดจะใช้เป็นทางข้ามได้ ให้เช็ดแผ่นทุกวันพร้อมเทถาดรองกรง และไม่ให้ผ้าคลุมกรงห้อยลงไปแตะโต๊ะนอกแผ่น เพราะผ้าที่ห้อยลงมาเป็นสะพานให้มดเดินขึ้นกรงได้

สำหรับที่ให้อาหารนอกบ้าน แผ่นใช้ได้แค่กรณีวางถาดเมล็ดบนโต๊ะในที่ร่ม เพราะผู้ผลิตแนะนำให้เลี่ยงแดดจัดและความชื้น จึงไม่เหมาะกับถาดกลางแจ้งที่โดนแดดและฝน ที่ให้อาหารแบบแขวนให้ใช้ถ้วยน้ำกันมดแทน ส่วนเจลทากันมด ไม่ควรทาที่เสาหรือคอนที่นกเกาะได้ เพราะยังไม่มีข้อมูลยืนยันจากผู้ขายเรื่องความปลอดภัยต่อนก

การโปรยเมล็ดบนดินหรือบนสนามหญ้าเปิดให้มดเข้าถึงอาหารนกได้ทันที เพราะรังมดจำนวนมากอยู่ในดินอยู่แล้ว ให้เปลี่ยนมาใช้ถาดที่ยกพ้นพื้น เช่น ถาดบนขาตั้งหรือบนโต๊ะในสวน และโรยแค่พอให้นกกินหมดภายในช่วงเช้าหรือช่วงเย็น แทนการโรยกองใหญ่ทิ้งไว้ทั้งวัน

ทุกเย็นให้กวาดเมล็ดและเปลือกที่หกรอบถาดหรือใต้ที่ให้อาหาร แล้วทิ้งลงถังที่มีฝาปิด ถ้าพื้นใต้ที่ให้อาหารเป็นปูน ให้ล้างน้ำเป็นระยะ ถ้าเป็นดิน ให้ย้ายจุดให้อาหารเป็นระยะเพื่อไม่ให้เมล็ดสะสมจุดเดียวนาน ๆ ซึ่งดึงทั้งมดและหนู

ถ้าในสวนมีต้นไม้หรือกระถางที่มีมดขึ้นเป็นแถวพร้อมเพลี้ย อาจเป็นต้นทางของมดที่มาที่ให้อาหารนก วิธีดูและจัดการมดในกระถางโดยไม่ทำร้ายต้นไม้อยู่ใน มดในกระถางต้นไม้ การแก้ที่ต้นทางช่วยลดปัญหามดขึ้นอาหารนกในสวนได้ชัดเจน